08.02.2004

To elevgrupper frå trearbeid deltek i konkurranse

Elevane kom til finalen, og håpa på ein plass blant dei 3 beste.
Det lukkast ikkje, men det står likevel respekt av å bli blant dei 12 beste i ein så stor konkurranse.
Hjerleid gratulerer med innsatsen og rresultatet!
(Oppdatert 12.04.2004)

Norsk Treteknisk Institutt arrangerer ein landsomfattande konkurranse, og to grupper av elevar ved Hjerleid har sendt inn sine arbeider. Håpet er å komme blant dei 10 beste av ca 200 deltakarar.
Den eine gruppa har laga eit datatastatur med mus nedsenka i bordplata, mens den gruppa vi skal høyre litt meir om her har laga ein 30 cm høg kopi av eit gamalt framskåp!

"Framskåpgruppa" har desse medlemene:

Erland Vangen (17)

Kjem frå Øyer ved Lillehammer. Går på grunnkurs trearbeidsfag og har planar om å gå vidare som møbelsnekkar. Erland er ein solid kar med utprega dølahumor. Har eigen gard, som han driv når han er heime i helgene. Han er sterk som ein Ferguson og nøyaktig i alt han gjer. Det verste han veit er låste dører og pauser.

Svein Hågensen (47)

Kjem frå Tysfjord i Nordland og går på VK1 treskjering. Tidlegare gruvearbeidar med fartstid frå Sulitjelma og Longyearbyen. Ivrig hobbysnekkar med utprega formsans, lagar m.a. båtmodellar i tre utan teikning. Planar om å gå vidare med møbelsnekring, og sidan drive for seg sjølv i Tysfjord.

Zoran Dukic (30)

Kjem frå Kroatia, men bur på Kirkenær i Hedmark med kone og to barn. Går på VK2 treskjering. Først og fremst som kunstmålar med ikon som spesialitet. Byrja på treskjerarlina for å lære seg å lage innramming til ikon og altartavlar. Driv med mykje rart, som restaurering og patinering av møbel. Har opplevd det meste.

Torgrim Espolin Johnson (33)

Kjem frå Arendal og går på VK2 treskjering. Har universitetsutdanning i estisk og latvisk, og dreiv som omsetjar til han såg at det var lite å leve av. Har planar om møbelsnekring etter treskjeringa, og sidan leve av å kombinere restaurering og nyskaping, kanskje samarbeide med Estland og Latvia.

Gruppa fortel sjølv om arbeidet sitt:

Idé:
Vi fann på å lage ein miniatyrkopi av eit gamalt framskåp av Ola Vangsbakken, og innreie det som dokkehus. Vi ville måle og patinere det likt originalen, og gjere det slik at skåpet med enkle grep kunne gjerast om til dokkehus og tilbake.

Kunstverket har verdi som kunst. På skulen vår har det funksjon som illustrasjon av korleis eit framskåp ser ut, og som inspirasjon for elevane.
På skular med møbelsnekkarline kan det òg tene som modell.
Generelt skulle det kunne nyttast som leiketøy for store barn, kanskje på SFO.

Utforming:
Vi valde naturleg nok å lage framskåpet så lite at det ikkje blei høgare enn spilane vi fekk utdelt. Korleis skulle vi kombinere framskåp og dokkehus? Skulle vi ha to eller tre etasjar? Skulle vi ha éi stor dør som opna for heile dokkehuset, eller skulle vi ha éi dør oppe og éi nede? Vi valde den mest kronglete vegen, å lage éi dør oppe og éi nede. Då ville gjere skåpet mest autentisk. Vi ville kunne nytte den opne plassen i midten til veranda. Skyvefjøla under overskåpet ville vi kunne lage som ein skuff. Når skåpet skulle gjerast om til dokkehus, kunne ein ta ut skuffa og setje ho ned på plata. Det ville gjere skuffen om til rekkverk for verandaen.

Det vidare arbeidet skildrar gruppa slik:

1. Vi stilte opp spilene i form som eit framskåp for lettare å sjå kor mange vi trong. 3. Delane som skulle skjerast ut, teikna vi mønster på med blåpapir, og stilte alt opp.	2. Vi limte saman emne til alle delane først. 4. Gjennomskjeringane laga vi ved først å bore hol, og sidan sage ut på kontursag.
5. Etter dette var det berre å skjere ut resten for hand.	6. Vi bora hol i sidene og stakk inn flisar for å etterlikne trepluggar.

7. Overflatebehandling med måling, sandpapir, voks, lasur og goldfinger. Her er Zoran i ferd med å lasere.

8. Møbel laga vi mest av restar frå skåpet.

Nedanfor kan vi sjå resutlatet av arbeidet til denne gruppa, og vi lar dei avslutte med sine eigne kommentarar:

Som den vakne lesaren vil sjå, er dette blitt ein god kopi av originalen frå side 3. Skåpet blei overflatebehandla på ei halv natt, og på den tida blei det 200 år eldre. Innsida er blitt eit dokkehus i dølastil, med stove og soverom, møblert med seng, kjøkkenskåp, verandamøbel, eit langbord med full oppdekking m.m. I stova står det faktisk eit lite framskåp.

I ettertid ser vi at skåpet er for sart for SFO. Det bør ikkje kome i kontakt med mange barnehender.

Skåpet egnar seg som modell på alle skular med møbelsnekkarline og på skular for kunst og handsverk. Kanskje aller mest på skulen vår, Hjerleid. Verdien ligg i å illustrere kva Hjerleid står for, både for elevar og besøkjande. Framskåp har sidan starten i 1903 vore flaggskip for Hjerleid. Det var knapt noko gjevare å lage enn framskåp. I dag kan modellen gje elevane noko å strekkje seg etter og visjonar for skuletida. Men det ligg ein dobbel ironi skjult i dette.

1. Etter reform 94 var det ikkje lenger rom for kombinasjonslina treskjering/møbel-snikring. Ein elev kan enno velje å gå begge linene etter kvarandre, men det blir eit kunststykke å få tida til å strekkje til, etter at reformen tok bort mange timar praksis.

2. Treskjerarlina er nedlagt. Oppland Fylkeskommune har sagt frå seg ansvaret frå og med hausten -04, dersom ikkje skulen kan finne anna finansiering, og dette har ikkje skjedd. Det blir då ironisk at skåpet skulle kunne nyttast på Hjerleid, anna enn i skulemuséet.

På dette dystre grunnlaget er det lite nytte i framskåpet vårt. Men vent, eitt argument står att: Skåpet er ei PROGRAMERKLÆRING.

Treskjerarlina på Hjerleid er den einaste i landet, og den skal REISAST ATT.

Stiftinga Norsk Kulturarv AS har søkt Staten om å få opprette privatskule med 75% statsfinansiering. I lokala på Hjerleid og med treskjerarutdanning. Dei har planar om å opprette att kombinasjonslina og meir til. I dag ser ut til at dette er den einaste sjansen for treskjerarutdanning i Norge.

Vi vil derfor oppmode alle som ønskjer levande, norsk handverk, m.a. arrangørane av denne konkurransen, til å leggje inn eit godt ord for planane til Norsk Kulturarv.

◄Til arkivet
◄Til trearbeidsfag